چوب چیست ؟

چوب چیست

چوب چیست؟

چوب ماده‌ای لیگنوسلولزی است که از ساقه، شاخه و ریشه گیاه به دست می‌آید.
سلول های عمدتاً دوکی شکل و توخالی تشکیل شده که به موازات یکدیگر و در راستای طول درخت قرار دارند.
این ساختمان ویژه، روی خواص و کاربرد نهایی چوب تاثیر فراوان دارد.
بنابراین هنگام تبدیل تنه درخت به چوب های بریده شده، خصوصیات آناتومیکی (تشریحی) الیاف، و یا سلول های تشکیل دهنده چوب و طرز قرار گرفتن آن ها، روی خواص فیزیکی، مکانیکی و شکل ظاهری چوب تأثیر می گذارند.
از این رو، در این مقاله، سعی خواهد شد بعضی از قسمت ها و عناصر تشکیل دهنده ساختمان چوب که در تشریح و بیان خواص فیزیکی و مکانیکی چوب نقش مهمی دارند به طور اختصار گفته شود.

ساختمان ماکروسکوپی چوب
به شکل زیر توجه کنید.
این شکل مقطع عرضی تنه یک درخت را نشان می دهد.

 

چوب چیست

الف) پوست:
این قسمت خود شامل دو لایه است:

لایه مرده یا پوست بیرونی: مرکب از سلول‌ها و بافت‌های مرده و ضخامت آن بسته به گونه و سن درخت متغیر است.
پوست بیرونی معمولاً خشک و چوب پنبه ای می باشد و حفاظت تنه را به عهده دارد.

لایه زنده یا پوست درونی: مرکب از بافت های زنده، نرم و مرطوب است که مواد غذایی تهیه شده را به نقاط مختلف درخت هدایت می کند.

ب) کامبیوم (لایه زاینده):

این لایه، بین پوست و چوب قرار دارد و از خارج، سلول های پوست (بافت آبکش) و از طرف داخل، سلول های تشکیل دهنده چوب (بافت چوب) را تولید می‌کند.

ج) چوب:

بافت لیگنوسلولزی ساقه، شاخه و ریشه گیاهان چوبی که در حد فاصل بین مغز و لایه زاینده قرار دارد و وظیفه آن انتقال آب ذخیره مواد غذایی و تأمین مقاومت مکانیکی است و خود به دو بخش متمایز برون چوب یا چوب برون، و درون چوب یا چوب درون تقسیم می‌شود.

د) برون چوب:

این قسمت از چوب بلافاصله بعد از لایه زاینده قرار دارد؛ رنگ آن معمولاً روشن تر از قسمت مرکزی شاخه و حاوی سلول های زنده و فعال است و شیرابه را از ریشه به برگ ها انتقال می دهد.

ه) درون چوب:

بخش میانی تنه درخت به درون چوب معروف است، سلول های این قسمت غیر فعال بوده، با تغییر تدریجی چوب برون تشکیل می‌شود.

در اکثر گونه ها، رنگ آن تیره تر از برون چوب است و کار آن ذخیره مواد استخراجی و تأمین مقاومت مکانیکی درخت می باشد.

و) مغز:

مغز دارای بافت نرمی است که در مرکز تنه و شاخه ها قرار دارد.

ز) پره های چوبی (اشعه های چوبی):

پره های چوبی نوارهایی هستند متشکل از یک یا چند ردیف سلول های شعاعی که از پوست تا مرکز درخت و عمود بر دوایر سالیانه امتداد دارند و کار آن ها عمدتاً انتقال و ذخیره مواد غذایی است.

ح) چوب بهاره و چوب تابستانه:

چوبی که در آغاز فصل رویش به خصوص در چوب های مناطق معتدله و سردسیری تشکیل می‌شود معمولاً حاوی سلول هایی درشت با دیواره سلولی (غشاء) نازک است.

رنگ آن روشن است و اصطلاحاً به آن «چوب بهاره» یا «چوب آغاز» می گویند.

در حالی که چوبی که در پایان دوره رویش به وجود می‌آید، به دلیل کم بودن جریان آب، سلول هایی با حفره های سلولی تنگ‌تر و غشای سلولی ضخیم‌تر دارند و رنگ آن تیره تر از چوب بهاره است و اصطلاحاً به آن «چوب تابستانه» گفته می‌شود.

به مجموع چوب بهاره و چوب تابستانه که در یک دوره رویش تولید می شود، «دایره (حلقه) رویش سالیانه» گویند.

 

منبع: (استاندارد ملی ایران به شماره ۱۱۲۴)

ارسال دیدگاه